0 Your ჩემი კალათა

როგორ შევარჩიოთ კვების ბლოკი

06/03/2019
მომხმარებელი ავთანდილ ცაგარეიშვილი

რაც დრო გადის სულ უფრო იზრდება PC კომპონენტების კვების ბლოკისადმი მოთხოვნა. თუ ადრე High End სისტემას მაქსიმუმ 500 W სჭირდებოდა, ახლა უკვე 1000 ვატიც არ არის ხოლმე საკმარისი. განსაკუთრებით მომთხოვნია SLI და CrossFire კონფიგურაცია (მათთვის ვინც არ იცის: ორი ან მეტი ვიდეო დაფა Nvidia-სა და ATI-ს სსიტემებში, შესაბამისად).

დავიწყებ იქიდან, თუ როგორ გავიგოთ რამდენი ვატი დასჭირდება კონკრეტულ სისტემას. ზოგადად, ყველაზე მეტ ენერგიას მოიხმარს ვიდეო დაფა. ძველი ვიდეო დაფები მოიხმარენ სადღაც 50 ვატის ფარგლებში. თანამედროვე ანალოგები კი თავისუფლად შთანთქამენ 200 ვატს და მეტსაც. შემდეგ მოდის პროცესორი (50-130 ვატი). რაც მეტია ბირთვების რაოდენობა მით მეტ ენერგიას მოიხმარს პროცესორი. მწარმოებლის საიტზე შეგიძლიათ ნახოთ კონკრეტული პროცესორის TDP (Thermal Design Power. გაითვალისწინეთ, TDP აღნიშნავს პროცესორის აბსოტულურ მაქსიმალურ ენერგომოხმარების მაჩვენებელს. რეალურად, პროცი გაცილებით ნაკლებ ენერგიას მოიხმარს) შემდეგ მოდის დედა დაფა, მყარი დისკი და ოპერატიული მეხსიერება, რომელიც ყველაზე ნაკლებ ენერგიას მოითხოვს. ერთი ცალი მოდული 5-10 ვატს მაქსიმუმ (DDR3 რეალურად უფრო ნაკლებს მოიხმარს ვიდრე DDR1 თუმცა განსხვავება მინიმალურია - 1-2 ვატი).

ასევე გასათვალისწინებელია, რომ overclocking-ი მნიშვნელოვნად ზრდის ენერგიის მოხმარებას. თუმცა, ასე დათვლა მაინც ძნელია. საბედნიეროდ, არსებობს უამრავი ე.წ. online power supply calculator-ები, რომლებიც დაგითვლიან კონკრეტული სისტემის მოთხოვნებს. მე პირადად ამ კალკულატორით ვსარგებლობ და მინდა განვიხილო, როგორ შეიძლება ამ კალკულატორით თქვენი სისტემის ენერგომოხმარების დათვლა:

ესეც საიტი: http://www.extreme.outervision.com/psucalculatorli...

ეს კალკულატორი მცირედ აჭარბებს რეალურ მოთხოვნებს მაგრამ მცირედი მარაგი სულაც არ არის ზემდეტი, მით უმეტეს, თუ აჩქარებას ვაპირებთ.

დავუბრუნდები საიტს. პირველი რაც უნდა გავითვალისწინოთ - System Type-ში იგულისხმება რამდენ პროცესორიანია დედა დაფა. აქ უნდა მოვნიშნოთ single socket (ან იმის მიხედვით ვისაც რა გვაქვს) ანუ ერთ პროცესორიანი სისტემა. აქვეა დედა დაფის ტიპი Motherboard: თუ თქვენი დედა დაფა Socket A და Socket 423-ზე არ არის, შეგიძლიათ მონიშნოთ regular – desktop ან high end – desktop. მეორე სჯობის ისევ ენერგიის მარაგისთვის, თუნდაც ჩვეულებრივი დედა დაფა გვქონდეს. CPU: ამოვირჩევთ პროცესორს. CPU Utilization (TDP) აქ სჯობს 100% მოვნიშნოთ, მაგრამ თუ აჩქარებას არ აპირებთ, შეგიძლიათ დატოვოთ 85%. აქვე არის Overclock my CPU! მონიშნავთ ”თოლიას” და შემდეგ უბრალოდ ჩაწერთ სიხშირესა და ძაბვას პროცესორისთვის. შემდეგ ამოვირჩევთ ოპერატიული მეხსიერების ტიპს (DDR) და რაოდენობას. FB Dimm-ებს შეგიძლიათ ყურადღება არ მიაქციოთ, იგულისხმება Fully buffered ოპერატიული, რომელიც ძირითადად სერვერებში გამოიყენება და DDR-თან შედარებით გაცილებით მეტ ელ-ენერგიას მოიხმარს. შემდეგ ამოვირჩევთ Video Card: და Video Type: SLI თუ CrossFire-ი. აქ გაუგებარი არაფერია. შემდეგ ვირჩევთ მყარი დისკის ტიპს (IDE, SATA, SCSI) და რაოდენობას, შემდეგ SSD და ფლეშ დრაივები, CD, DVD, Blue-Ray და მათი რაოდენობა. მოკლედ შემდეგი კატეგორიებიც საკმაოდ გასაგებია (თუ რამე არ გვაქვს, არც მოვნიშნავთ. მაგალითად, დამატებითი PCI-e დაფა). ბოლოში არის System load აქ შეგიძლიათ მონიშნოთ 100% იმის გათვალისწინებით რომ კვების ბლოკი გვეყოფა სრულ დატვირთვაზეც და არ დაგვირესტარტებს და არ დაგვიწვავს სისტემას.

Capacitor Aging: აქ იგულისხმება რომ კვების ბლოკი ერთი წლის ხმარების შემდეგ ნელ-ნელა კარგავს ეფექტურობას. თუ ბლოკს 1 წელიწადზე მეტ ხანს არ გამოცვლით შეგიძლიათ 10-20% მიამოატოთ. 24/7 რეჟიმში თუ გექნებათ ჩართული სისტემა 1 წელზე მეტ ხანს, მაშინ 20-30%-ს მივუმატებთ და დავაჭერთ Calculate. რა რიცხვსაც მივიღებთ, რეალურად, ოდნავ მაღალი იქნება ვიდრე სინამდვილეში დაგვჭირდება, მაგრამ მაინც წარმოდგენას გვაძლევს რამდენვატიანი კვების ბლოკი დაგვჭირდება ჩვენი სისტემისთვის.

ციტატა საიტიდან:

The recommended total Power Supply Wattage gives you a general idea on what to look for BUT it is NOT a crucial factor in power supply selection! Total Amperage Available on the +12V Rail(s) is the most important, followed by the +5V amperage and then the +3.3V amperage.

ანუ დაახლოებით წარმოდგენა გექნებათ რამდენი ვატი დაგჭირდებათ, მაგრამ მხოლოდ ვატები არ არის მთავარი. ყველაზე დიდი მნიშვნელობა აქვს +12V განხრაზე ამპერაჟს და შემდეგ +5V და +3.3V განხრებზე, თუმცა ამაზე დეტალურად შემდეგში ვიტყვი.

არსებობს კიდევ სხვა კალკულატორები, რომლებიც, მაგალითად, Asus-ისა და Corsair-ის ოფიციალურ საიტებზე და შეგიძლიათ ნახოთ:

Asus: http://support.asus.com/PowerSupplyCalculator/PSCa...

Corsair: http://www.corsair.com/psufinder/default.aspx

მთავარია გავიგოთ, დაახლოებით რამდენვატიანი კვების ბლოკი ავარჩიოთ. თითქმის ნებისმიერ ერთპროცესორიან სისტემას ერთი ვიდეო დაფით აჩქარების გარეშე თავისუფლად ეყოფა ხარისხიანი 500 ვატიანი კვების ბლოკი.

გაითვალისწინეთ რომ ჩვეულებრივი სისტემაზე ერთი ვიდეო დაფით, თუ კვების ბლოკი 500 ან მეტ ვატიანია, ძალიან ძნელია ე.წ. Full load მდგომარეობის მიღწევა. და რეალურად იშვიათად გვექნება კვების ბლოკი 100%-ით დატვირთული.

ახლა თვითონ კვების ბლოკზე. მაინც როგორ შევარჩიოთ ხარისხიანი კვების ბლოკი?

საერთოდ რაც უფრო კარგია კვების ბლოკი მით უფრო ძვირი ღირს და პირველ რიგში ჯიბე უნდა მოვსინჯოთ რამდენის გადახდა შეგვიძლია. მე მაინც მგონია რომ ხარისხში ფულის ”გადაყრა” ღირს და ამ სტატიაში ვეცდები ხარისხზე გავამახვილო ყურადღება და არა ფასზე.

ზოგადად კვების ბლოკებზე როცა მიდგება საქმე ჯერ გირჩევთ ამას გადახედოთ. მაგრამ მე ცოტა სხვანაირად მივუდგები საკითხს.

მწარმოებელი, რომელი ფირმის შევარჩიოთ?

აუცილებლად გირჩევთ გადახედოთ ამ სიას: http://www.80plus.com/manu/psu/psu_join.aspx

ამ სიაში მოცემულია მწარმოებლები, რომლებიც ნამდვილად ხარისხიან კვების ბლოკებს უშვებენ და მათგან თითქმის ნებისმიერის ყიდვა ღირს.

საიტზე ყველა კვების ბლოკი არ არის მოცემული. მარტო ის მოდელებია, რომლებიც დატესტილია და 80+ მოთხოვნებს აკმაყოფილებს (ამაზე შემდეგში ვიტყვი). იგივე მწარმოებელს შეიძლება სხვა კვების ბლოკიც ქონდეს, თუნდაც 80+ სტანდარტებით, მაგრამ ამ სიაში ვერ იპოვოთ თუ ჯერ არ დაუტესტავთ.

ჩვენთვის საინტერესოა Multi-Output კვების ბლოკები. Single-Output სერვერებისთვისაა და მხოლოდ +12 და +5VSB არხები აქვთ და ფორმითაც ჩვეულებრივ კეისს არ მოერგება.

ასევე საინტერესო სიაა ამ საიტზე: http://www.xtremesystems.org/forums/showthread.php...

აქ ე.წ. Tier-ებად, დონეებად არის დალაგებული კვების ბლოკები. tier 1 უკეთესია, tire 5 უარესი. მოკლედ გადახედეთ.

საერთოდ, ჩვენთან პოპულარული ბრენდია TAGAN-ი თუმცა არსებობს სხვა სერიოზული მწარმოებლები, რომლებიც არაფრით ჩამოუვარდებიან და ზოგჯერ ჯობიან TAGAN-ს. მაგალითად, Silverstone, Be Quiet, Enermax, Seasonic, Thermaltake, Corsair, FSP (Fortron source), OCZ, Cooler Master, Rosewill, Gigabyte. მოკლედ სია საკმაოდ დიდია და ყველას ვერ ჩამოვთვლი.

ასევე შეგიძლიათ ამოარჩიოთ კონკრეტული კვების ბლოკი და Google-ში მოძებნოთ განხილვები. ყველა კვების ბლოკს ვერ იპოვნით, მაგრამ კონკრეტულ მწარმოებელზე წარმოდგენა შეგექმნებათ.

არსებობს საიტი - http://www.hardwaresecrets.com/article/370 რომელზეც აღწერილია, როგორ დავადგინოთ კვების ბლოკის რეალური მწარმოებელი. ჩემის აზრით თუ კვების ბლოკი დატესტილია, ეფექტურია და მძლავრია, არ აქვს მნიშვნელობა რეალურად რომელ ქარხანაშია აწყობილი. მთავარია ვიცოდეთ, რა სახელით იყიდება, თორემ რეალური მწარმოებლის სახელით მიგნება ძალიან გაგვიჭირდება.

პრინციპში აქ სტატიის დამთავრება უკვე შეიძლებოდა. გავიგებთ რამდენ ვატიანი კვების ბლოკი გვჭირდება და 80+ საიტიდან (არჩევანი საკმარისზე მეტია) ნებისმიერი კვების ბლოკი ხარისხიანია და აქვს ის მახასიათებლები რომლებსაც ქვემოთ ჩამოვთვლი. მაგრამ მაინც დავწერ დეტალებს, რაც უნდა გავითვალისწინოთ კვების ბლოკის არჩევისას.

ფორმა ATX

ყველა კეისზე წავა, მაგრამ პატარა კეისებში Mini Tower, Micro ATX კვების ბლოკის ჩადგმა მოგვიწევს. სხვა შემთხვევაში ჩატევის პრობლემა არ იქნება.

წონა

როგორც წესი, კვების ბლოკი რაც უფრო ხარისხიანია და მძლავრი მით უფრო მძიმეა. შეიძლება 10 კილომდეც იწონიდეს. თუმცა, ზოგიერთ იაფფასიან კვების ბლოკს სქელი კორპუსი აქვთ და შეიძლება საკმაოდ მძიმეც მოგვეჩვენოს.

კონეკტორები და კაბელები

თანამედროვე კვების ბლოკებს ყველას აქვს SATA, IDE, Floppy კონეკტორები, ასევე 24 პინიანი (20+4) დედა დაფებისთვის და 4 (ან 4+4 პროცესორებისთვის მაღალი TDP-თი) პინიანი კონექტორი პროცესორისთვის. საყურადღებოა ასევე კაბელის სიგრძე, ზოგჯერ Full Tower კეისებში შეიძლება მავთულის სიგრძე არ გვეყოს.

ასევე დიდი კომფორტია Modular კვების ბლოკები, რომლებსაც შეგვიძლია ზედმეტი კაბელები მოვხსნათ თუ არ გვინდა, რომ კეისში აბლაბუდა მოვაწყოთ.

არსებობს სრულად და არასრულად (დედა დაფის 20+4 პინიანი და პროცესორის 4+4 პინიანი კაბელი არ სძვრება) Modular კვების ბლოკები.

ყურადღება უნდა მივაქციოთ PCI-e კონეკტორებს (გააჩნია რა ვიდეო დაფა გვაქვს). ადრე ვიდეო დაფები საჭირო ელ. ენერგიას იღებდნენ დედა დაფისგან. ახლა უკვე არსებობს ბევრი ვიდეო დაფა, რომელსაც დამატებითი კვება სჭირდება (მაგალითად GTX 295 და HD4870X2. მათ ორ-ორი PCI-e კონექტორი სჭირდებათ).

PCI-e კონეკტორები ძირითადად ორნაირია: 6 პინიანი და 8 პინიანი

6+2 უნივერსალური კონეკტორი გამოდგება როგორც 6 ასევე 8 პინიანი ვიდეოსთვის.

ზოგ ვიდეო დაფას სჭირდება ორი 6 პინიანი კონექტორი

ხოლო ზოგს ერთი 6 და ერთიც 8 პინიანი კონექტორი

ყველა კვების ბლოკს არ აქვს PCI-e კონექტორი ან აქვს მხოლოდ ერთი. ამიტომ ეს უნდა გავითვალისწინოთ. მით უმეტეს თუ SLI და Crossfire სისტემას ვაწყობთ. კვების ბლოკს უნდა ჰქონდეს საკმარისი PCI-e კონექტორები. თუმცა არსებობს Molex to PCI-e კვების გადამყვანები, მაგრამ მაინც ჯობია ”ბუნებრივი” გზით მივაწოდოთ და არა გადამყვანით, რადგან ამ შემთხვევაში სხვა კომპონენტებს ვაკლებთ კვებას.

ATI-ც და Nvidia-ც საკუთარ საიტებზე გვთავაზობენ კვების ბლოკების სიას, რომლებიც დატესტილია და საკმარისია SLI და Crossfire კონკრეტული კონფიგურაციისთვის.

Nvidia: http://www.slizone.com/object/slizone_build_psu.ht...

ATI: http://game.amd.com/us-en/crossfirex_components.as...

ამ ლინკებით შეგვიძლია ამოვარჩიოთ რომელი კვების ბლოკი დაგვჭირდება. თუმცა, არც ეს სიებია სრულყოფილი. არსებობს კვების ბლოკები, რომლებიც სიაშ არაა, თუმცა სავსებით გამოსადეგია SLI და Crossfire სისტემებისთვის.

ვეტილატორები (Fan) და ხმაური

რაც უფრო დიდია ვენტილატორი მით უფრო ჩუმი იქნება კვების ბლოკი. ამიტომ სჯობს შევარჩიოთ კვების ბლოკი 120 ან 140 მმ-იანი ვენტილატორით.

არის კვების ბლოკები ორი 80 ან ორი 90/92 მმ-იანი ვენტილატორით, რომლებიც უფრო ჩუმი იქნება ვიდრე კვების ბლოკი მხოლოდ ერთი 80 მმ-იანი ვენტილატორით.

მაგრამ მაინც ძნელია, ზუსტად განსაზღვრო კვების ბლოკი ხმაურიანი იქნება თუ არა. დიდი ვენტილატორი, როგორც წესი იძლევა იმის გარანტიას რომ კვება ჩუმია IDLE (ნაკლებად დატვირთული რეჟიმი) რეჟიმში მაინც, მაგრამ რაც უფრო იზრდება დატვირთვა და რაც მეტია სიმძლავრე მით უფრო ხმაურიანი ხდება კვების ბლოკი.

კვების ბლოკებზე ზოგჯერ არის ვენტილატორის ბრუნვის სიჩქარის რეგულატორი, რომელიც სითბოს გამოყოფის მატების შემთხვევაში უმატებს ბრუნებს. ამიტომ დატვირთვის გარეშე კვების ბლოკი შეიძლება ჩუმი იყოს, მაგრამ დატვირთვაზე საკმაოდ ხმაურობდეს. მაგრამ ზოგიერთი კვების ბლოკი 1000 W დატვირთვაზეც კი საკმაოდ ჩუმი რჩება. აქ ისევ ტესტირებებისა და მიმოხილვების ნახვა დაგვეხმარება, სადაც შეგვიძლია ვნახოთ როგორი ხმაურის დონე აქვს კონკრეტულ კვების ბლოკს.

არსებობს კვების ბლოკები, რომლებსაც საერთოდ არ აქვთ ვენტილატორი და პასიურად გრილდებიან, ვეებერთელა რადიატორების საშუალებით.

მაგალითად, FSP, Enermax, Thermaltake უკვე უშვებენ ასეთ კვების ბლოკებს. მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი კვების ბლოკები დიდ სიმძლავრეს ვერ იძლევიან (350-450 ვატი), ეფექტურები და აბსოლუტურად უხმაუროები არიან.

Internals/შიგნეულობა

კვების ბლოკის გახსნის საშუალებას მაღაზიაში არავინ მოცემს, მაგრამ მაინც შეიძლება დაინახოთ, შიგნით რა ხდება.

ასე გამოიყურება იაფფასიანი კვების ბლოკი შიგნიდან

ეს კიდევ ხარისხიანი კვების ბლოკის ხედი, საკმაოდ მოზრდილი ალუმინის ფირფიტებით ეფექტური გაგრილებისთვის:

მთავარია შიგნით შეხედვა მოახერხოთ და განსხვავებას აშკარად ნახავთ.

ეფექტურობა 80+

ზევით ვახსენე ეს საიტი. ეს არის, ასე ვთქვათ, ნებაყოფლობითი ორგანიზაცია, სადაც მწარმოებლებს თავისი სურვილით მიაქვთ კვების ბლოკი, რომელიც იტესტება 20%, 50% და 100% დატვირთვაზე. ამ დროს ეფექტურობა უნდა იყოს 80%-ზე მეტი. თუ კვების ბლოკი ტესტებს ჩააბარებს, დაემატება სიაში.

შიეძლება რომელიმე კვების ბლოკი აკმაყოფილებდეს ამ სტანდარტს მაგრამ სიაში არ მოხვდება თუ მისი გატესტვა არ მოხდება ამ ორგანიზაციის მიერ. ამიტომ ყველა კვების ბლოკი 80+ ეფექტურობით საიტზე არ არის, მაგრამ არჩევანი მაინც დიდია.

არ უნდა აგვერიოს ეფექტურობა ე.წ. რეალური და არარეალური კვების ბლოკის მცნებაში. კვების ბლოკს აქვს Peak Power და Continious Power. Peak Power - ეს არის სიმძლავრე, რასაც კვების ბლოკი იძლევა რამოდენიმე წამით ჩართვისას და შემდეგ უკვე მაქსიმალურ დატვირთვაზე მცირე ხნით. მუდმივი მუშაობისას მას შეუძლია შედარებით დაბალი სიმძლავრის მოცემა. ესაა ე.წ. Continious Power. სწორედ ეს არის რეალური სიმძლავრე, რომელიც უნდა იწერებოდეს კვების ბლოკზე, მაგრამ მწარმოებლები ხშირად სიმძლავრეს აწერენ თავისი შეხედულების მიხედვით.

ხარისხიან კვებაზე არასდროს აწერია პიკური სიმძლავრე, მხოლოდ რეალური.

მოვიყვან პატარა მაგალითს. ეს კვების ბლოკი Inter-Tech Coba NitroX IT-7750SG იყიდება როგორც 750 ვატიანი, ამავე დროს, დატესტილია 80+ საიტის მიერ და იძლევა სრულს 800 W-ს დატვირთვაზე!

ანუ რეალურად ეს კვება 800 ვატიანია, მაგრამ წარმოებელი აწერს მხოლოდ 750-ს. შესადარებლად ნახეთ სერიული ნომერი Coba NitroX IT-7750SG.

ანუ ხარისხიან კვების ბლოკზე რეალური სიმძლავრე წერია და შეიძლება უფრო ნაკლებიც ეწეროს, მაგრამ არა ზედმეტი.

ეფექტურობა

ახლა რას ნიშნავს ეფექტურობა. ავიღოთ ორი კვების ბლოკი, ორივე 800 ვატიანი და რეალური. პირველი კვების ეფექტურობაა 80%. იმისთვის რომ 800 ვატი მოგვცეს ეს კვება ხარჯავს 1000 ვატს ჩვენი დენის გადასახადიდან. ანუ კვებაში შედის 1000 ვატი და გამოდის 800 ვატი (80%). დანარჩენი იკარგება სითბოს სახით. მეორე კვების ბლოკიც 800 ვატიანია მაგრამ ეფექტურობა 70%-ია (საშუალოდ 60-70%-ია ხოლმე) მაშინ უბრალო არითმეტიკა: ასეთი კვების ბლოკი დახარჯავს 1142 ვატს 800 ვატის მისაღებად.

ასე რომ ორივე კვება ”რეალურია” მაგრამ ეფექტურობა რომელსაც მეტი აქვს ნაკლებ დენს ის დახარჯავს და თქვენს ჯიბესაც მეტად მოუფრთხილდება.

ამის გარდა 80%-იანი ეფექტურობით კვების ბლოკში სითბოს სახით იკარგება 200 ვატი (1000-800), ხოლო 70%-იანის შემთხვევაში 342 (1142-800) ვატი. ამიტომ 80+ კვების ბლოკებს რეალურად გაგრილება ნაკლებად დასჭირდებათ და ნაკლებადაც იხმაურებს, ამას თუ დავუმატებთ დენის ხარჯს საკმაოდ დიდი პლუსი გამოდის.

ამ საიტზე ოთხი ტიპის კვების ბლოკებია ეფექტურობის მიხედვით Standard, Bronze, Silver და Gold (Gold ეფექტურობა 90%-ს აღწევს). დეტალები შეგიძლიათ აქ იხილოთ. რაც უფრო მაღალია სტანდარტი, მით დიდია ეფექტურობა, მცირეა სითბოს გამოყოფა და მცირეა ჩვენი ხარჯებიც. თუმცა გააჩნია რა ხარჯს ვიგულისხმებთ. ასეთი კვების ბლოკი უფრო ძვირიც ღირს.

PFC - Power Factor Correction

კვების ბლოკის ფუნქციაა ცვლადი დენი 110-220 ვოლტი გადაიყვანოს მუდმივ დენში და რამოდენიმე განხრაში. სახლში ქსელში შემოსული დენი ცვლადია და იმპულსური ხასიათის. PFC ზღუდავს ძაბვის ამპლიტუდას (შემთხვევით რომ არ მოიმატოს ამპერაჟმა) რომელიც იმპულსურად მატულობს ხოლმე. კვების ბლოკი 200 ვატი სიმძლავრით 220 ვოლტზე 1 ამპერს მოიხმარს, ზოგიერთი იმპულსი შეიძლებ 4-ჯერ მეტი იყოს ამპერაჟით, და სისტემაში 200 ვატის მაგივრად შეიძება 800 ვატი შემოვიდეს, ამ დროს საჭიროა მხოლოდ 200 (600 ტყუილა იკარგება), იმის გარდა რომ შეიძება რამე დაიწვას, ეფექტურობა მნიშვნელოვნად ეცემა ანუ ეცემა მარგი ქმედებიის კოეფიციენტი. საჭიროა ამპლიტურის კორექცია. PFC ამცირებს ამპლიტუდას და ასე ვთქვათ დროში ჭიმავს მას. ადრე არსებობდა კვების ბლოკები რომლებსაც საერთოდ არ ჰქონდათ PFC. ახალი სტანდარტით (ATX) კვებას უნდა ქონდეს მინიმუმ Passive PFC ან უკეთეს შემთხვევაში Active PFC.

Active PFC კვების ბლოკები იყენებენ წრედს ძაბვის კორექციისთვის (მაღალ იმპულს დაატრიალებენ წრედში სანამ არ დაეცემა) და თეორიულად ეფექტურობა კორექციის ამ მეთოდით 95%-ს უნდა აღწევდეს. ამ დროს კვებაზე აწერია ხოლმე PF>0.99 (Power Factor).

Passive PFC იყენებენ სპეციალურ ფილტრს დენის შესავალთან (არ უშვებს მაღალ იმპულსებს სისტემაში) და ბევრად ნაკლები ეფექტურობა და მარგი ქმედების კოეფიციენტი აქვთ. ძაბვის თამაშის დროს ასეთი კვების ბლოკი შეიძლება გაითიშოს (დაარესტარტოს სისტემა).

ასე რომ აირჩიეთ კვების ბლოკები Active PFC-თი.

ძაბვის რეგულავია / Load Regulation

ATX სტანდარტით ძაბვის რეგულაცია უნდა იყოს ±5% დადებით განხრებზე (+3.3V; +5V; +12V; +5VSB) და ±10% უარყოფით განხრებზე (-12V). მაგალითად +12V ვოლტზე დასაშვებია ძაბვის ცვლილება 11.4-დან 12.6-მდე. ხარისხიანი კვების ბლოკებს დადებით განხრებზე რეგულაცია შეიძლება ±3% ქონდეთ.

დაცვები - Over Current, Over Voltage, Short-Circuit protection

ანუ დაცვა ძაბვის მატებისგან, ძაბვის ვარდნისგან და მოკლე ჩართვისგან. ასეთი მახასიათებლები ხარისხიან კვების ბლოკს აუცილებლად უნდა ჰქონდეს. ეს საშუალებას მოგვცემს მშვიდად ვიყოთ ძაბვის თამაშის დროსაც და არ გვექნება მოულოდნელი რესტარტები მუშაობისას. ასეთი დაცვებით აღჭურვილი კვების ბლოკები უძლებენ საკმაოდ სერიოზულ ძაბვის ვარდნებსაც და წამიერ გათიშვებსაც კი სისტემის გათიშვის გარეშე! (ქართულ რეალობაში ასეთი მოვლენები არც თუ ისე ხშირად, მაგრამ მაინც ხდება).

ამპერები და ვატები +12V განხრებზე

აქ მინდა ავხსნა, როგორ შეიძლება ”ნაკლეიკის” წაკითხვა კვების ბლოკზე.

ATX კვების ბლოკებს აქვთ შემდეგი ძირითადი განხრები +3.3V; +5V; +12V; -12V და მორიგე +5VSB. იყო დრო როცა დედა დაფა და პროცესორი აქტიურად იყენებდნენ +3.3V და +5V განხრებს. ახლა უკვე პროცესორიც, დედა დაფაც და მით უმეტეს ვიდეო დაფაც ძირითადად +12v (პლიუს 12 და არა მინუს) განხრას იყენებენ. ამიტომ კვების ბლოკის შერჩევისას უნდა დავაკვირდეთ რამდენი ამპერის მოცემა შეუძლია მას +12V-ზე.

საერთოდ სიმძლავრე (ვატები) ასე მიიღება: ვოლტი გამრავლებული ამპერზე უდრის ვატებს. მაგალითად კვების ბლოკს +12V-ზე 40 ამპერით 12 ვოლტიან განხრაზე შეუძლია მოგვცეს 12*40=480W.

რაც უფრო მეტი იქნება +12V განხრაზე დენის ძალა (ამპერები, მარტივად რომ ვთქვათ, რიგითი მომხმარებლისთვის უფრო გასაგებ ენაზე) მით უკეთესია. უყურეთ ძირითადად ამ განხრას. იაფიან კვების ბლოკებს +3.3V და +5V განხრებზე უფრო მეტი ამპერაჟი აწერიათ ხოლმე.

გასათვალისწინებელია რომ +12V სრული დატვირთვა თითქმის არასდროს ხდება. წინა მაგალითზე კვების ბლოკი 12 ვოლტზე 40 ამპერით არასდროს მოგვცემს 480 ვატს მარტო ამ განხრაზე (თუმცა აქაც არსებობს გამონაკლისები. არსებობს კვების ბლოკები, რომელბიც აღჭურვილია ე.წ. DC-to-DC წრედებით და საჭიროების შემთხვევაში შეუძლიათ მთელი სიმძლავრე 12 ვოლტიანი არხებისკენ გადაისროლონ). ეს იმიტომ ხდება რომ რეალურად +3.3V და +5V განხრები ყოველთვის დატვირთულია (ჯერჯერობით ამ განხრებს თავისი მნიშვნელობა სრულად არ დაუკარგავთ). რადგან კვების ბლოკში არსებობს ძაბვების დამოკიდებულება ერთმანეთზე, მოხდება სიმძლავრის გადანაწილება სხვადასხვა განხრებს შორის.

"რეალური" და "არარეალური" ცნებები ცოტა ხნით უგულებელვყოთ, ჩავთვალოთ რომ ყველა კვება რეალურია.

გაითვალისწინეთ, ქვემოთ მოცემულ მაგალითებში +12 ვოლტიან განხრაზე გამოთვლილი სიმძლავრეები არის მინიმალური გარანტირებული სიმძლავრე, რომლის მოცემაც კვების ბლოკს შეუძლია, რადგან სხვა განხრები ყოველთვის 100%-ით დატვირთული არ იქნება და შესაბამისად, მეტი სიმძლავრე დარჩება +12 ვოლტისთვის თავისუფალი.

მაგალითი 1

450 ვატიანი კვების ბლოკი მარტო +12V განხრაზე უნდა იყოს 20 ამპერი ანუ 12*20=240 ვატი. მაგრამ აქვე ვკითხულობთ რომ +5V და +3.3V combined output: 250 ვატიო (WARNING-ის ზევით. დავიმახსოვროთ რომ ეს ორი განხრა ყოველთვის დატვირთულია), ასევე სულ დატვირთულია -12V; -5V და +5VSB განხრები ჯამში 22.1 ვატი (20-30 ვატი ამ განხრებზე ყოველთვის უნდა გავითვალისწინოთ. ზოგიერთ კვებაზე ცალეკა გამოტანილი და იქ დათვლა უფრო ადვილია). გამოდის რომ 450-ს უდნა გამოვაკლოთ 250 (+5V და +3.3V) და 22 (-12; -5 და +5VSB). +12V-სთვის რჩება 450-250-22=178 ვატი ანუ მხოლოდ 178/12=14.8 ამპერი და არა 20.

მაგალითი 2

270 ვატიანი კვების ბლოკი. +3.3V & +5V განხრებზე 120W ამას მივუმატოთ დაახლოებით 20 ვატი -12; -5 და +5VSB გამოდის +12V განხრაზე 270-12-20=130 ვატი, ანუ 130/12=10.8A ამპერი ჯამში. ამ დროს კვებას ორი (+12V1 და +12V2) +12V აქვს 7.0A და 13.0A.

მაგალითი 3

460 ვატიანი კვება. აქ დამატებითი განხრები (-12V; და +5VSB) ცალკეა დაჯამებული 19.6 W. რჩება 441W, რომელიც გადანაწილდება ძირითად განხრებზე. +3.3V და +5V ჯამში 180 ვატი და ორიც +12V, ერთი 16A და მეორე 18A, ჯამში 360 W, მაგრამ რეალურად ეს კვება +12 ვოლტზე ამდენ ამპერს არ მოგვცემს იმიტომ რომ +3.3V და +5V 180 ვატია, 441-180(+3.3V და +5V)=261 ვატი ანუ +12-ზე ჯამში 261W და არა 360W.

სინამდვილეში ეს კვები ბლოკი არაფერს გვატყუებს, +12V განხრაზე შეუძლია 360W მოცემა, უბრალოდ თუ მოახერხებთ და ამ კვებას ისე შეაერთებთ (მაგალითად მარტო ვიდეოს), რომ მხოლოდ 12 ვოლტიანი განხრები იყოს დატვირთული, ხოლო +3.3V და +5V არა, მაშინ +12V განხრაზე მიიღებთ იმ სიმძლავრეს რამდენიც უწერია მწარმოებელს.

მაგალითი 4

იგივე შეიძლება ითქვას ამ კვებაზე +12V განხრაზე რეალურად გვექნება 478-180=298 ვატი და არა 324.

მოკლედ ერთ-ერთი ძირითადი მახასიათებელი +12V-ზე გამომავალი დენის ძალაა. რაც მეტი ამპერაჟის მოცემა შეუძლია კვების ბლოკს მით უკეთესია და ერთი და იმავე სიმძლავრის მქონე ორი კვების ბლოკიდან ის სჯობს, რომელსაც მეტი დენის ძალა აქვს +12V განხრაზე.

ამ განხრაზე კიდევ ბევრის თქმა შეიძლება. აი მაგალითად:

ამ კვებაზე არის სამი +12V განხრა ორი 15 ამპერიანი და ერთიც 8 ამპერიანი.

ხოლო ამ მეორეზე

ორი ცალი +12V თითო 20 ამპერიანი. ეს უკანასკნელი ვარიანტი სჯობს წინას, რადგან მეტი ამპერაჟი აქვს თითოეულ განხრაზე. საერთოდ 15 ამპერიანი რამოდენიმე განხრა უკვე საკმარისია, მაგრამ აჩქარებისთვის უმჯობესია 18-20 ამპერი მაინც იყოს თითო +12V განხრაზე. არსებობს კვების ბლოკები რომლებსაც თითო +12V განხრაზე მეტი დენის ძალაც აქვთ. მაგალითად:

ორი განხრა 20 ამპერით და ორიც 36 ამპერით. პრაქტიკულად ამ კვების ბლოკს შეუძლია 1200 ვატის მოცემა და სწორედ ამისთვის სჭირდება ასეთი დენის ძალა. 500 ვატიანი სისტემის ასამუშავებლად იგივენაირად იმუშავებს, როგორც კვების ბლოკი რომელსაც მხოლოდ 18 ამპერი აქვს ერთ +12V განხრაზე, ანუ მიაწვდის მხოლოდ იმ სიმძლავრეს, რასაც მისგან მოითხოვენ.

დევიზი ასეთია: 12 ვოლტზე მეტი ამპერი!

რამოდენიმე განხრაა 12 ვოლტიანი?

მაშინ თითოეულ განხრაზე რომელიც მეტ დენის ძალასა და სიმძლავრეს უზრუნველყოფს, ის სჯობს! ეს არის მთელი ფილოსოფია :-)

მოკლედ, შევაჯამოთ:

მწარმოებელი

ფორმა ATX

წონა

კონექტორები (კაბელები)

ვენტილატორები (Fan) და ხმაური

Internals / შიგნეულობა

ეფექტურობა 80+

PFC

ძაბვის რეგულაცია (Load regulation)

დაცვები (Over Current, Over Voltage, Short-Circuit protection)

ამპერები და ვატები +12V განხრებზე

და ფასი

კომენტარები

კომენტარეები ვერ მოიძებნა

შეტყობინების დატოვება